"قتل آنلاین" مبتنی بر الگوهای خارجی است؛ نقدی کوتاه بر نخستین تجربه سینمایی مسعود آب‌پرور

خبرگزاری مهر ـ گروه فرهنگ و هنر: فیلمنامه "قتل آنلاین" قبل از ساخته‌شدن توسط مسعود آب‌پرور مسیر پرپیچ و خمی را طی کرد و با گذر از نام کارگردانان متعدد، سرانجام در اختیار آب‌پرور قرار گرفت.

با توجه به سابقه قابل قبول این کارگردان در تلویزیون چه در تهیه و تولید و چه در کارگردانی، طبعا انتظار خاصی از اولین فیلم بلند سینمایی او می رفت. سری اول مجموعه تلویزیونی "معما"، تله فیلم "شب عقرب" و ... نشانگر تسلط آب پرور در حیطه اجرا و کارگردانی بودند و حالا قصه ای جنایی با محوریت موضوعی به روز در "قتل آنلاین".

به گزارش مهر، "قتل آنلاین" از جهت پرداختن به ارتباطات اینترنتی فیلم جدید و به روزی است. نفس پرداختن به یک گروه اقلیت در دل اجتماع و ارتباطات درون گروهی همواره جذابیت خاصی برای نویسندگان داشته، چرا که از پس این ارتباطات درون گروهی و تعامل آن با اجتماع بزرگ پیرامون، قصه زیرلایه ای پیدا می کند که به نقد و کنکاش روابط اجتماعی می پردازد.

حالا اگر این گروه اقلیت یک گروه اینترنتی و ارتباطات مجازی عصر حاضر باشد که در ایران هم به تبع جهان فراگیر شده، جذابیت موضوع بیشتر می شود. اما نکته مهمی که در همین ابتدا باید مورد توجه قرار گیرد استفاده از الگوی ایرانی و اینجایی از یک گروه و ارتباط اینترنتی است که مسلما از الگوی برون مرزی موجود در فیلم های خارجی فاصله ای زیاد دارد. در "قتل آنلاین" به نظر می آید به الگوی ایرانی کمتر توجه شده و تصویری که از این نوع روابط ارائه می شود چندان باورپذیر نیست.

برای مثال به سکانسی اشاره می کنم که شهاب برای رفع سوء تفاهم همسرش لیلا - که البته به روش های معمول نمی تواند با او ارتباط برقرار کند - در حال رانندگی از طریق وب کم لپ تاپ به لیلا وصل می شود و اتفاقا لیلا هم به شبکه وصل است و حرف های او را می شنود. طراحی چنین راه حلی برای رفع سوء تفاهم هر چند نو و جذاب است، اما باید دید چقدر ما به ازاء بیرونی دارد؟

این مسئله وقتی پررنگ می شود که می بینیم در طول فیلم بسیاری از گره ها و نقاط عطف بر همین اساس طراحی و اجرا شده و می تواند بنیان فیلمنامه را که بر همین اساس استوار است زیر سئوال ببرد.

اشاره دیگرم به سکانس قتل سمیرا (دخترخاله شهاب) است: سمیرا باز هم از طریق اینترنت و وب به لیلا وصل می شود تا سوء تفاهمی را که در مورد خودش و شهاب به وجود آمده رفع کند. در همین حین قاتل سراغ سمیرا می آید و بدون آنکه صورتش دیده شود در وب توسط لیلا دیده می شود. می بینیم که طراحی جذاب و مهیجی برای اولین حضور تصویری قاتل در نظر گرفته شده، اما بیش از هر چیز ما را به فضای فیلم های پلیسی خارجی می برد تا یک فیلم ایرانی.

وجه جنایی و پلیسی فیلم بر الگوی آشنای قتل های سریالی استوار است و کارآگاهی که اتفاقا دخترش درگیر این زنجیره و آخرین قربانی است. طراحی چنین رابطه ای که دقیقا دختر یک کارآگاه پلیس درگیر چنین ماجرای ویژه ای می شود، هر چند نمایشی است ولی از تمهیدات آشنایی است که مخاطب هم به آن عادت کرده و این چیدمان نمایشی را با تمام نقاط قوت و ضعفش می پذیرد.

البته ناگفته نماند که نفس انتخاب یک پدر و فرزند (در "قتل آنلاین" پدر و دختر) در طراحی شخصیت ها، یک الگوی غیرایرانی است. حذف خانواده و روابطی از این جنس که به فضاسازی روابط ایرانی کمک می کند، از دیگر نکاتی است که هر چه بیشتر "قتل آنلاین" را غیرایرانی جلوه می دهد.

در فیلم های جنایی نحوه حضور قاتل همواره از کارهای مشکل و به نوعی حرکت بر لبه تیغ است. در شیوه کلاسیک رسم بر این نیست که در انتهای قصه قاتل ناشناخته یکدفعه وارد قصه شود و همه چیز را به گردن بگیرد. معمولا قاتل از ابتدا بین آدم های اصلی و فرعی حضور دارد که البته حضوری با نقاب شخصیتی است و در طول قصه اتفاقاتی می افتد که تدریجا نقاب قاتل کنار می رود و معمولا قبل از اینکه مخاطب به کشف کامل برسد یا همزمان، نویسنده گره گشایی می کند.

به گزارش مهر، در "قتل آنلاین" هم قاتل از ابتدا جزو اعضا گروه اینترنتی و از دوستان نزدیک شهاب است. اما مسیر تدریجی افشاگری طوری پیش می رود که مخاطب زودتر از فصل گره گشایی به هویت او پی می برد که این اتفاق چندان خوشایند نیست. پیشینه و انگیزه شخصی هم که برای قاتل در نظر گرفته شده (که طبق معمول به گره ای در کودکی و گذشته او بر می گردد) به نظر می آید در مسیر اتفاقات پیشرونده فیلم کارکرد کمتری دارد و بیشتر جوابگوی الگوی کلاسیک این ژانر است.

مشخص است که در هم تنیده شدن خطوط قصه با توجه به تعدد شخصیت ها و مسیر اتفاقات کار را برای نویسنده مشکل کرده و جمع کردن توری که نویسنده آن را به این صورت پهن کرده و رسیدن به فینال، کار مشکلی بوده است. به نظر می آید طراحی سکانس فینال و مواجهه این جمع فقط با توسل به تمهیدات مورد استفاده نویسنده امکانپذیر بوده است.

پشت بام یک ساختمان بلند، گروگان گرفته شدن لیلا توسط قاتل، حضور شهاب و کارآگاه پلیس (پدر لیلا) و ... در چنین فضایی و افت ریتم که به خصوص در تک گویی پیش می آید، با ناامنی و بی ثباتی موقعیت و فضا و مکان کمرنگ می شود که البته اجرای خوب این سکانس و دکوپاژ خاص طراحی شده هم کمک زیادی می کند.

سحرعصر آزاد

تاریخ انتشار، تهران: ۱۰:۳۹  ,  ۱۳۸۵/۰۷/۲۳

صحبت های مسعود اب پرور راجع به قتل انلاین:

قصد من از ساخت فیلم قتل انلاین پرداختن به ناهنجاری ها و معضلات اجتماعی امروز جوانان در جامعه است.

مسعود اب پرور کارگردان فیلم قتل انلاین در ارتباط با علاقه ی شخصی وی به زانر پلیسی با توجه به کارهای قبلی وی گفت:من خیلی علاقه ی خاصی به زانر پلیسی ندارم.من علاقه دارم کار در تمام ژانرهای سینمایی را تجربه کنم.در گذشته نیز چندین قسمت سریال معما را برای تلویزیون کار کرده ام و تا حدودی نیز فیلم شب عقرب از دیگر ساخته هایم را هم می توان در این ژانر نام برد.اما کارهای تولیدی دیگر من اعم از تله فیلم ها و موزیک ویدئوهایی که کار کردم در تمام گونه های سینمایی تولید شده است.البته فیلم نامه ی قتل آنلاین را به دلیل داشتن مولفه های جذاب سینمایی قبول کردم .

وی در ارتباط با اشاره ی فیلم به موضوع فناوری اطلاعات در دنیای کنونی گفت:اطلاعات عاطفی زمینه ساز بسیاری از اثار دراماتیک و نمایشی در دنیا بوده است.اما با پیشرفت زمان نحوه و شکل آن تغییر می کند.یکی از وجوه بروز تمدن در دنیا اینترنت است .برخورد ها و ارتباطات اینترنتی کاراکتر و ویژگی های خاص خود را به دنبال دارد.من در این فیلم سعی کردم ارتباطات اینترنتی را آسیب شناسی کنم.ارتباطاتی که در حال حاضر جوانان امروزی را درجامعه ی ما درگیر خود کرده است.این ارتباطات مجازی امروزه توانسته در بین خیلی از این جوان ها رخنه کند.این کارگردان درباره ی استفاده از تکنولوژی پیشرفته در فیلم قتل انلاین افزود: پیشرفت های تکنولوژی در دنیا روز به روز است.زمان تولید این فیلم سال 84 است.اما از زمان خود اندکی جلوتر رفته است.مواردی که در این فیلم در استفاده از اینترنت حاصل شده است  اتفاقاتی است که در دنیا رخ داده است اما شاید تا یک سال آینده در ایران هم شکل بگیرد این فیلم سوژه ای دارد که در طول زمان نمی سوزد.وی ادامه داد: اتفاقاتی که در فیلم ها شکل می گیرد چه بسا باعث شود که نظر بسیاری از افراد دیگر را به خود جلب کند.به طور مثال فیلم هایی همچون "سفر به اعماق زمین" و" سفر به ماه"بعد از تولید در زمان خود نظر بسیاری از دانشمندان را به خود جلب کرد و انها را وارد این عرصه کرد.استفاده از اینترنت درهنگام رانندگی که در یکی از سکانس های فیلم اتفاق می افتد کاملا قابل باور است که تا یکسال آینده در ایران اتفاق بیفتد.استفاده از این تکنولوژی پیشرفته صرف بالا بردن ماندگاری فیلم مورد استفاده قرار گرفته است.

آب پرور در باره ی سوژه ی نو این فیلم در ژانر پلیسی-جنایی گفت: قصد من تنها ساختن یک فیلم پلیسی نبود و بیشتر تلاش کردم درباره ی ارتباطات اینترنتی فیلمی بسازم.من در ابتدا قصد داشتم به معضلات اجتماعی بپردازم و بعد بحث ژانر پلیس را در نظر بگیرم.در اصل هدف این فیلم پرداختن به ناهنجاری های اجتماعی است.کنار هم قرار دادن بحث اینترنت و فناوری اطلاعات در یک فیلم پلیسی یکی از دلایل نو بودن سوژه ی این فیلم است که توانسته در بین مخاطبان این گونه سینما با استقبال روبرو شود. وی در ارتباط با افشاگری شخصیت قاتل زودتر از گره گشایی نهایی فیلم عنوان کرد: درست یک سوم اخر فیلم این اتفاق می افتد اما یکی از دلایل این موضوع بحث درام داستان است که چگونگی آن اهمیت بسیاری دارد.در 10 دقیقه اولیه ی این داستان شما متوجه این موضوع می شوید که شخصی به طور زنجیره ای این قتل ها را انجام می دهد.اما چگونگی این موضوع برای شما اهمیت دارد.به همین دلیل در ادامه درباره ی شخصیت  پردازی این فرد در فیلم صحبت می شود و این امر باعث شد ارتباط قاتل با هسته ی قصه ی فیلم زودتر مشخص شود.یکی دیگر از دلایل این موضوع ریتم تندی است که فیلم در رسیدن به انتها به خود می گیرد.

این کارگردان با اشاره به وضعیت اکران فیلم قتل انلاین در سینماها خاطر نشان کرد:گروه سینمایی که این فیلم در آن اکران شده است گروه مناسبی است اما به همین اندازه زمان و فصل اکران فیلم نامناسب می باشد.وجود ماه رمضان و بازگشایی مدارس و نمایش سریال های مناسبتی تلویزیون در این شب ها باعث می شود دیگر در مخاطب احساس نیاز به سینما رفتن وجود نداشته باشد.البته گروه سازنده ی فیلم فروش مناسب و استقبال خوب از طرف مخاطبین را بعد از عید فطر تخمین زده اند.

خبر گذاری مهر